السلام علی الحسین و على علی بن الحسین و على أولاد الحسین و على أصحاب الحسین
منو اصلی
شرح وظایف

  واحد بهداشت خانواده    

 

واحد سلامت خانواده و جمعیت مرکز بهداشت شهرستان دزفول با استفاده از نیروهای مجرب کارشناس و کارشناس ارشد عهده دار خدمات ستادی در حیطه شرح وظایف تعیین شده می باشد . حیطه های فعالیت این واحدشامل:  

1-سلامت باروری         2- مراقبت کودکان          3- مراقبت مادران          4- مراقبت سالمندان  ومیانسالان

که ضمن ابلاغ برنامه های دفتر سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به کلیه واحد های بهداشتی تحت پوشش شامل ( 34 مرکز بهداشتی درمانی -8 پایگاه بهداشتی و 59 خانه بهداشت ) با تدوین برنامه های نظارتی اجرای دقیق این برنامه ها را پایش نموده و نتایج بدست آمده از پایش را مورد ارزیابی قرار می دهد. کارشناسان ستاد با شرکت در برنامه های آموزشی ضمن ارتقاء فرآیندهای توسعه فردی و در راستای اهداف تدوین شده در برنامه های تلفیقی در خصوص برنامه ریزی عملیاتی اقدام می نمایند . تا در نهایت شاخص های بهداشتی در حوزه سلامت خانواده را بهبود بخشند..

برنامه نظیم خانواده

ماموریت برنامه

: ماموریت این برنامه پیشگیری از بارداری های ناخواسته و پرخطر و کمک به زوجین جهت برنامه ریزی برای دستیابی به اهداف باروری به صورت آگاهانه ،مسئولانه و داوطلبانه در راستای تامین نیازهای آموزشی ،پرورشی و سلامتی فرزندان است.

تعریف تنظیم خانواده

 برنامه ریزی زوجین جهت دستیابی به اهداف باروری به صورت آگاهانه ،مسئولانه و داوطلبانه در راستای تامین نیازهای آموزشی ، پرورشی و سلامتی فرزندان

تعریف بارداری ناخواسته

: هرگاه زن یا مرد یا هردو تمایل به بارداری در آن زمان نداشته باشند و بارداری اتفاق افتد تلقی می شود و استناد به گفته مادر در این زمینه کافی است.

تعریف بارداری پرخطر

منظور بارداری هایی است که به مادر یا جنین یا هردو انها آسیب می رساند .

 

 

 برنامه سلامت کودکان:

مأموريت برنامه:

مهمترين وظيفه اين واحد ارائه خدمات به كودكان زير 8 سال جهت ارتقاء سلامت ايشان است.

عمللکرد اجرایی

 الف-برنامه ریزی،آموزش ،کنترل،پایش و ارزشیابی  پرسنل محیطی در زمینه فعالیتهای مرتبط با برنامه کودکان

ب-برگزاری کمیسیون شیر مادر

ج-برگزاری کمیته مرگ و میر کودکان 59-1ماهه  

د-پایش بیمارستان دوستدار کودک

ه-برگزاری کمیته سلامت کودکان

الف- فعالیت های مراقبتی کودکان که در کلیه واحد های مراقبتی ارائه می شود :

5-3 روزپس از تولد ،هر خانواده بايد نوزاد خود را به مرکز بهداشتی درمانی محل زندگی خود ببرد تا برای کودک پرونده مراقبتی برنامه کودک سالم تشکیل شود.در هنگام تشکیل پرونده مشخصات تولد کودک و شرایط زایمان و همچنین سابقه مستند واکسیناسیون کودک در بدو تولد سوال و ثبت می گردد. کودک از نظر فیزیکی و علائم حیاتی مثل درجه حرارت و تعداد تنفس ،معاینه شده ،حال عمومی کودک،وضعیت ملاج  و نحوه شیر خوردن او مشاهده و در پرونده درج می شود. در صورت وجود مشکل در هر مورد، اقدامات لازم انجام شده و یا به پزشک ارجاع می گردد.سپس کودک جهت انجام تست هیپوتیروئیدی به واحد مبارزه با بیماریها ارجاع شده و در نهایت نیز توسط پزشک بطور کامل معاینه می شود.

برای هر کودک در 8سال اول زندگی 18 مراقبت تعریف شده است که در سال اول 9 مراقبت و در سال دوم 3 مراقبت و سپس تا 8 سالگي كودك هر سال مراقبت مي شود. در هر بار مراقبت  علاوه بر معاینات مختلف مورد نیاز، كودك از نظر قد و وزن و دور سر (تا18ماهگی) مورد ارزیابی قرار گرفته و نمودارهای رشد وی بر این اساس ترسیم می شود و در صورت وجود هرگونه اختلال رشدی توصیه و اقدامات لازم انجام می گیرد و در صورت عدم بهبود، جهت بررسی و اقدام تخصصی تر به پزشک ارجاع می شود.همچنین در هر مراجعه برحسب سن کودک آموزش های مورد نیاز از جمله تغذیه صحیح ،انجام توصيه هاي  لازم جهت پیشگیری از حوادث و سوانح  برای کودک ونیز راههای افزایش ارتباط صحیح بین والدین و کودکان آموزش داده می شود.جهت انجام به موقع واکسیناسیون نیز کودک به واحد مربوط ارجاع شده ونتيجه  آن پیگیری وثبت می شود.

ب-کمیسیون شیر مادر

برای نوزاد هیچ شیری بهتر از شیر مادر نیست.این مطلب در متون دینی ما به صراحت آمده و پایه علمی نیز دارد. یکی از مهمترین مزایای شیر مادر که حتی با بهترین شیرهای مصنوعی دنیا نیز قابل مقایسه نیست وجود سلولهای زنده در شیر مادر می باشد که از مهمترین وظایف این سلولها بالا بردن سطح ایمنی کودک در مقابل ابتلا به انواع بیماریها بخصوص بیماریهای عفونی می باشد.اما گاهی وجود برخی مشکلات، والدین و یا مراقبین کودک را وادار به استفاده از شیری غیر از شیر مادر می نماید ازجمله مهم ترین این مشکلات:

1-فوت و یا جدایی مادر

2-بیماری های خاص مادر و یا مصرف دارو توسط مادر که شیردهی ضرر جدی برای مادر یا کودک داشت .) با تایید پزشک )

3-بیماری های خاص کودک که قدرت مکیدن سینه مادر را نداشته باشد(مثل لب شکری وغیره).

4-کودکان زیر6ماه که با وجود تغذیه انحصاری با شیرمادر روند رشد و وزن گیری مناسبی ندارند.که این مسئله با توزین مکرر کودک و رسم مرتب نمودارهای رشد وی تعیین می شود.

در چنین مواردی پرسنل بهداشت خانواده مراکز محیطی کودک را به مرکز مشاوره شیر دهی مستقر در کلینیک قائدی ارجاع داده و پس از بررسی های لازم و در صورت تشخیص نیاز کودک به دریافت شیر مصنوعی برای او اقدام به صدور کوپن شیر مصنوعی می نمایند.

ج- کمیته مرگ و میر کودکان 59-1ماهه

وظیفه این کمیته بررسی مرگ همه کودکان 59-1ماهه در سطح شهرستان  می باشد.در صورت مرگ هر کودک 59-1ماهه در منطقه تحت پوشش  مرکز ، پایگاه و یا خانه بهداشت پرسنل آن مرکز موظف به گزارش فوری تلفنی به مرکز بهداشت می باشند.همچنین بیمارستانهای شهرستان وظیفه دارند که مواردی از مرگ کودکان 59-0ماهه که در بیمارستان اتفاق می افتد را به مرکز بهداشت گزارش نمایند.پس از دریافت این گزارشات ، کارشناس برنامه کودکان واحد سلامت خانواده و جمعیت شهرستان موظف است بصورت آنلاین مرگ این کودکان را با ذکر علت و محل وقوع و سایر مشخصات به اطلاع مرکز بهداشت استان برساند.سپس پرونده کودک را از واحد بهداشتی محل زندگی او و همچنین در موارد مرگهای بیمارستانی از بیمارستان دریافت کرده و خلاصه پرونده و لیست افراد مرتبط با پرونده کودک را استخراج نموده و بعنوان دبیر کمیته مرگ کودکان برای همه افراد درگیر پرونده دعوتنامه جهت شرکت در کمیته ارسال نماید.افراد درگیر پرونده های بهداشتی عبارتند از:1-بهورزان یا کاردانان یا کارشناسانی که کودک را در هر نوبت مراجعه ،معاینه می نموده اند.  2-پزشک آن مرکز بهداشتی   3-در صورت مرگ نوزاد(28-

0روزه) مامای مرکز نیز که از مادر وی در دوران بارداری مراقبت می نموده است جهت بررسی مشکلات دوران بارداری مادر این نوزاد به کمیته دعوت می شود. و اگر مرگ در بیمارستان اتفاق افتاده باشد علاوه بر پرسنل بهداشتی مذکور :

1-رئیس بیمارستان            2- متخصص اطفال آنکال مرتبط با کودک     3- پزشک معاینه و پذیرش کننده کودک       4- مترون بیمارستان      5- مسئول بخشی که مرگ درآنجا اتفاق افتاده است.        6- پرسنل مراقب مستقیم کودک هنگام مرگ

و اگر مرگ نوزاد بلافاصله  پس از تولد اتفاق افتاده باشد و یا مرده زایی باشد پزشک متخصص زنان مسئول بیمار و یا آنکال ،مسئول زایشگاه و مامای مسئول مستقیم بیمار نیز دعوت می شوند . در این کمیته که هر دو ماه یکبار به ریاست معاونت بهداشتی شهرستان و در دفتر ایشان برگزار می گردد پس از بحث و بررسیهای لازم  در مورد مرگهای اتفاق افتاده و علل آنها ، نقاط ضعف مراقبتهای بهداشتی درمانی انجام شده  ذکر شده و صورتجلسه ای به تصویب می رسد که در آن راهکارهای عملی جهت پیشگیری از تکرار چنین مرگهایی ذکر میشود .مفاد این صورتجلسه که به امضای کلیه اعضاء می رسد برای همه واحدهای بهداشتی درمانی شهرستان لازم الاجراء می باشد.

د- پایش بیمارستانهای دوستدار کودک

بیمارستان دوستدار کودک به بیمارستانی اطلاق می شود که یک سلسله اقداماتی جهت ترویج تغذیه با شیرمادر از نظر کیفیت و کمیت درآن انجام می شود. اجرایی شدن این اقدامات که به اقدامات دهگانه معروف هستند باید هر ساله توسط کارشناس برنامه کودکان واحد سلامت خانواده و جمعیت ارزیابی شده و گزارش آن به مرکز بهداشت استان و معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی ارسال گردد. این ارزیابی از قسمتهای مختلف بیمارستان از نظر فیزیکی و امکانات موجود و عملکرد و دانش پرسنل شاغل در بیمارستان و همچنین از دانسته های مراجعین به این بیمارستان هنگام ترخیص جهت بررسی آموزشهای داده شده به عمل می آید.

ه-برگزاری کمیته سلامت کودکان:

اين كميته چهار بار در سال برگزار مي شود .اعضا كميته را مدير شبكه بهداشت ،رئيس بيمارستان ،معاونت بهداشتي ، سوپروايزر آموزشي بيمارستان ، مسئول بهداشت بيمارستان ، پزشك متخصص اطفال ، مسئول بهداشت خانواده و مسئول برنامه كودكان تشكيل مي دهند . در اين كميته مسائل و مشكلات مربوط به ترويج تغذيه با شير مادر ، مرگ و مير كودكان ،كودك سالم و كودك بيمار مورد بحث و بررسي قرارمي گيرد.

 

3- برنامه سلامت مادران

مأموريت برنامه: 

واحد مادران برنامه ریزی می نماید تا خدمات آموزشی،مشاوره ای،مراقبتی در دوران بارداری ، حین بارداری و پس از زایمان به کلیه زنان خواهان بارداری، خانم های باردار و زایمان کرده با کیفیت مطلوب و بطور رایگان در واحدهای بهداشتی درمانی ارائه گردد.

. برنامه های اجرایی :

الف )برنامه های مراقبتی :

 1-مراقبت های پیش از بارداری

2-مراقبت های دوران بارداری

3-مراقبتهای حین زایمان در زایشگاههای تحت پوشش

4-مراقبت های پس از زایمان

1-مراقبت های پیش از بارداری:

هر زنی پیش از باردار شدن باید از آمادگی خود برای باردار شدن اطمینان داشته باشد.به همین دلیل در مراکز بهداشتی درمانی هر خانمي كه احتمال باردارشدن دارد از این نظر معاینه و بررسی می شود.اين خانم ها عبارتند  از كساني كه :

الف- خانم هایی که تمايل به بارداري دارند که روش پیشگیری خود را قطع کرد اند یا می خواهند قطع کنند.

ب- خانم هایی که از یک روش غیر مؤثر استفاده می کنند و تست حاملگی منفی دارند.

ج- خانم هایی که از هیچ روش پیشکیری از بارداری استفاده نمی کنند و برای اولین بار برای دریافت پیشگیری مراجعه کرده و قصد بارداری دارند0

ز :چنانچه خانم مراقبت قبل از بارداری شده وسپس باردار شده و سقط شده است برای بارداری بعدی، مجدد بایستی مراقبت قبل بارداری انجام شود.

برای کلیه این افراد در نزدیکترین مرکز بهداشتی یا خانه بهداشت پرونده ای با نام مراقبت پیش از بارداری تشکیل می شود که طی آن پس از ثبت مشخصات فردی ، از سوابق بیماری های مادر و خانواده وی سوال شده و سوابق واکسیناسیون او بررسی شده و در صورت نیاز پس از تکمیل در پرونده ثبت می گردد.سپس از او معاینات خاصی مانند معاینه قلب و ریه،معاینه لگن و پستان،معاینه واریس و اندامها،معاینه پوست و چشمها ،معاینه دهان و دندان بعمل آمده و علائم حیاتی مادر کنترل شده و همچنین قد و وزن او جهت تعیین نمایه توده بدنی اندازه گیری می شود. در صورت وجود مشکل در هر قسمت مادر جهت رفع یا درمان آن مشکل به متخصص مربوطه ارجاع می گردد. همچنین برای پیشگیری از نقائص لوله عصبی جنین از سه ماه قبل از بارداری به مادر توصیه می شود که روزانه یک عدد قرص اسیدفولیک مصرف نموده و پس از گذشت این سه ماه می تواند روش پیشگیری از بارداری خود را قطع نماید.

2-مراقبت هاي حين بارداري:

جهت كليه زنان بارداري كه به مركز بهداشتي –درماني مراجعه  مي كنند پرونده مراقبت تشكيل مي شود و كليه مراقبتهاي لازم طبق دستورالعمل هاي وزارت بهداشت به ايشان ارائه مي گردد كه حدود 8 نوبت مي باشد.در صورتيكه مادر باردار جزء گروههاي پرخطر باشد از ايشان مراقبت ويژه به عمل مي آيد.در كليه مراكز بهداشتي،درماني ،ماماها با پزشكان مركز و متخصصين در رشته هاي مختلف در تعامل هستند و موارد نيازمند را به ايشان ارجاع مي دهند.كليه مادران در طول دوره بارداري آموزشهاي لازم در مورد علائم خطر بارداریٰ علائم خطر پس از زایمان ٰ علائم خطر نوزادی ٰ مراقبت از نوزادٰ اقدام لازم در مواقع بروز خطر. تغذيه ،شيردهي ،نوع زايمان و تنظيم خانواده را دريافت مي كنند.

ـ برگزاری کلاسهای آمادگی جهت زایمان ایمن برای مادران باردار

3-مراقبت هاي پس از زايمان:

جهت كليه خانمهاي تازه زايمان كرده در واحد مامايي مراكز بهداشتي و درماني در سه نوبت مراقبتهاي خاص بعد از زايمان انجام مي گيرد.

ب) نظام بررسی مرگ مادران :

باتوجه به اینکه میزان مرگ ومیر مادران از عوارض بارداری وزایمان ، از مهمترین شاخص هایی است که نشان دهنده توسعه کشورهاست . از این رو نظام کشوری مراقبت مرگ مادری به منظور شناخت عوامل مؤثر در مرگ ومیر مادران و طراحی مداخله مناسب جهت پیشگیری از موارد مشابه مرگ مادری و حساس سازی و آموزش کارکنان و افزایش مهارت و دقت آنان طراحی و اجرا میشود .

5- برنامه سلامت سالمندان

 

مأموريت برنامه سالمندان :آموزش شيوه زندگي سالم به كليه سالمندان بالاي 60 سال است.

اين آموزشها شامل تغذيه سالمندان 69-60 ساله ،پوكي استخوان،ورزش و فعاليت بدني،كاهش استرس و بيماريهاي شايع دوران سالمندي مي باشد.در كليه مراكز بهداشتي-درماني آموزش سالمندان با دعوت از ايشان برگزار مي شود.همچنين اطلاعات ماندگار و رفتارهاي پايدار بررسي مي گردد.در كليه مراكز بهداشتي درماني كتابچه ها و پمفلت هاي آموزشي شيوه زندگي سالم در سالمندي در دسترس مي باشد.

5-برنامه سلامت زنان

مأموريت برنامه زنان:حفظ و ارتقاء سلامت زنان است.

نقش زنان در سلامت خانواده و جامعه از اهميت ويژه اي برخوردار است و توجه به سلامت ايشان يكي از مهم ترين وظايف سازمانهاي مرتبط با بهداشت و درمان است.با توجه به اينكه سرطانهاي سينه و دهانه رحم از شايعترين سرطانهاي زنان مي باشد در كليه مراكز بهداشتي درماني ،آموزشها ،معاينات و آزمايشهاي مربوط به غربالگري و پيشگيري از اين سرطانها انجام مي گردد.همچنين معاينات ساليانه زنان شامل معاينه قلب و ريه ،تيروئيد و كنترل فشارخون و وزن و معاينات زنان  براي ايشان انجام مي شود.همچنین در این مراکز آموزشهای لازم در جهت ارتقا سطح علمی زنان در خصوص سرطانهای شایع بانوان –عفونت های شایع زنان و پروژه قلب سالم زنان صورت میگیرد.